Tằm Bị Bệnh Vôi, Cứng Đờ Mọc Mốc Trắng: Cách Trị Dứt Điểm
Trả lời nhanh: Bệnh tằm vôi (bạch cương, vôi xanh, vôi đen) do nấm ký sinh gây ra, lây lan với tốc độ chóng mặt qua bào tử bay trong không khí và tiếp xúc trực tiếp. Khi tằm chết cứng đờ như thanh củi rồi mọc lớp mốc trắng phấn, cách dập dịch khẩn cấp hiệu quả nhất là kết hợp 3 bước: Nhặt bỏ ngay tằm bệnh đem tiêu hủy trong xô nước vôi → Rắc đều chế phẩm thuốc trị tằm vôi F3 trực tiếp lên mình tằm và mặt nong sau khi ngủ dậy → Giảm ẩm buồng nuôi, mở quạt thông gió để cắt đứt điều kiện nảy mầm của bào tử nấm.
1. Nhận biết đúng 3 thể bệnh tằm vôi (Bạch cương - Vôi xanh - Vôi đen)
Bệnh vôi tằm bùng phát mạnh nhất vào mùa mưa dầm hoặc thời điểm trời nồm độ ẩm trên 85%. Tùy loại nấm ký sinh mà bệnh biểu hiện thành 3 dạng:
Bệnh tằm vôi trắng (Bạch cương - do nấm Beauveria bassiana): Phổ biến nhất. Tằm nhiễm bệnh ăn kém, vận động chậm, trên thân xuất hiện các đốm dầu nhờn màu nâu nhạt. Sau khi chết vài giờ, xác tằm mềm ra rồi dần dần co cứng lại như cọng thạch cao hoặc thanh phấn trắng, sau 1–2 ngày toàn thân mọc một lớp phấn nấm màu trắng tuyết xốp mịn.
Bệnh tằm vôi xanh (Lục cương - do nấm Nomuraea rileyi): Xác tằm sau khi chết cứng đờ sẽ mọc lớp mốc màu xanh lá mạ hoặc xanh rêu sẫm. Độc tố nấm lục cương phá hủy nội tạng tằm rất nhanh, làm tằm co giật mạnh trước khi chết.
Bệnh tằm vôi đen (Hắc cương - do nấm Aspergillus): Thường tấn công tằm con tuổi 1, 2 và đầu tuổi 3. Tằm chết quắt lại, khô cứng và chuyển sang màu nâu sẫm hoặc đen xì như hạt phân dâu.
Nguy cơ bùng dịch: Lớp bột phấn mọc trên xác tằm thực chất là hàng tỷ bào tử nấm. Chỉ cần một luồng gió quạt nhẹ thổi qua, bào tử nấm sẽ bay lơ lửng khắp buồng nuôi, rơi vào tằm khỏe hoặc dính vào lá dâu, khiến cả trại tằm có thể nhiễm bệnh đồng loạt chỉ sau 48 giờ.
2. Cách dùng thuốc trị tằm vôi F3 phòng và dập dịch thực chiến
Thuốc trị tằm Vôi F3 là chế phẩm bột chuyên dụng đặc trị các chủng nấm ký sinh trên tằm dâu. Sản phẩm dùng để rắc trực tiếp lên mình tằm và nền nong với phác đồ sau:
| Mục đích sử dụng | Liều lượng chuẩn | Thời điểm rắc thuốc | Quy trình thao tác thực tế |
|---|---|---|---|
| Phòng bệnh định kỳ (Mùa mưa ẩm) | Rắc 1 lớp bụi mỏng (khoảng 30g – 50g / nong tròn) | Mỗi tuổi tằm rắc 1 lần vào cữ tằm vừa ngủ dậy | Rắc đều lên mình tằm sau khi thức dậy đều, để 20–30 phút cho thuốc tiếp xúc tiêu diệt bào tử trên da rồi mới cho ăn dâu mới. |
| Dập dịch khẩn cấp (Đã thấy tằm chết cứng) | Rắc dầy hơn (khoảng 80g – 100g / nong) | Rắc liên tục 1 lần/ngày trong 2 ngày | Nhặt sạch tằm bệnh → Thay phân lót → Rắc thuốc F3 trùm kín toàn bộ mặt nong và mình tằm → Chờ 30 phút → Cho ăn lá dâu khô ráo. |
| Xử lý phòng tằm con (Tuổi 1–3) | Trộn tỷ lệ 1 phần thuốc F3 với 2 phần vôi bột khô mịn | Rắc vào đầu mỗi tuổi sau cữ ngủ | Lắc bột qua lớp vải màn thưa để bột phân tán đều như khói sương, tránh làm cay mắt tằm con. |
Mẹo rắc thuốc: Cho thuốc F3 vào một chiếc vợt lưới mịn hoặc túi vải màn, cầm lắc nhẹ qua lại trên mặt nong ở độ cao 30–40cm. Bột thuốc bay xuống dạng bụi mịn sẽ bám đều vào từng nếp gấp da tằm mà không bị vón cục lãng phí.
3. 4 Bước dập dịch tằm vôi không cho lây lan sang các lứa sau
Khi trại tằm đã xuất hiện bệnh vôi, chỉ dùng thuốc thôi là chưa đủ, bà con bắt buộc phải thực hiện nghiêm ngặt 4 bước cách ly dịch tễ:
- Bước 1 - Nhặt tằm bệnh bỏ vào xô nước vôi đặc: Chuẩn bị sẵn một xô nước vôi 10–20% ngay tại cửa trại. Dùng kẹp nhặt nhẹ nhàng từng con tằm nghi bệnh bỏ chìm vào xô để dập tắt ngay ổ bào tử nấm. Tuyệt đối không ném tằm bệnh ra bãi cỏ sau nhà vì gió sẽ thổi bào tử nấm ngược vào vườn dâu.
- Bước 2 - Hạ ẩm và thông gió buồng nuôi: Nấm vôi chỉ nảy mầm được khi độ ẩm trên 80%. Bà con cần mở cửa sổ thông thoáng gió, bật quạt đảo gió trần để hạ độ ẩm phòng nuôi xuống 70–75%. Nếu trời mưa lạnh, cần thắp đèn sưởi ấm để phòng khô ráo.
- Bước 3 - Giữ lá dâu khô ráo tuyệt đối: Lá dâu cho tằm ăn cữ dập dịch phải hoàn toàn khô ráo, không dính nước mưa hay sương đêm. Cho ăn lượng dâu vừa đủ, không rải quá dày làm ủ ẩm nền nong.
- Bước 4 - Tiêu độc nong né sau khi thu kén: Nong né của lứa bị bệnh vôi phải được nhúng ngập trong dung dịch Cloramin B hoặc ngâm nước vôi trong 24 giờ, sau đó phơi nắng giòn 2–3 ngày trước khi cất vào kho.
Vật tư tham khảo cho bà con
Để dập dịch tằm vôi nhanh chóng và giữ môi trường nuôi khô thoáng, bà con có thể tham khảo một số vật tư sau:
Thuốc trị tằm Vôi F3
Chế phẩm chuyên trị nấm bạch cương, vôi xanh, vôi đen. Diệt triệt để bào tử nấm ngoài da tằm và sát trùng mặt nong.
Xem chi tiết →
Vôi rắc mình tằm lớn 5C
Vôi bột chuyên dụng Ca(OH)2 tôi khô mịn, hút ẩm nền nong cực mạnh, cắt đứt môi trường sinh sôi của nấm vôi mùa mưa.
Xem chi tiết →Nong tằm của bà con đang xuất hiện tằm cứng đờ, mốc trắng?
Đội ngũ kỹ thuật Dâu Tằm Việt luôn đồng hành hỗ trợ chẩn đoán chính xác mầm bệnh nấm và hướng dẫn cách ly dập dịch khẩn cấp tận chuồng.
Liên hệ Kỹ thuật viên Dâu Tằm ViệtCâu hỏi thường gặp
Rắc thuốc F3 xong có cần quét sạch bột thuốc đi rồi mới cho ăn dâu không?
Không cần quét. Thuốc F3 được nghiên cứu an toàn khi rắc trực tiếp. Bà con chỉ cần để sau khi rắc từ 20–30 phút cho thuốc tiếp xúc tiêu diệt bào tử trên da tằm và nền nong rồi rải lá dâu đè lên cho tằm ăn bình thường.
Tằm bị bệnh vôi có dùng kháng sinh như Norfloxacin hay thuốc 5 trong 1 để chữa được không?
Hoàn toàn không có tác dụng. Kháng sinh chỉ diệt được vi khuẩn, không diệt được nấm. Bệnh vôi do nấm gây ra nên bắt buộc phải dùng chế phẩm kháng nấm chuyên biệt như F3 kết hợp rắc vôi bột hút ẩm mới khỏi được.
Tại sao đã rắc vôi bột thường xuyên mà tằm vẫn bị bệnh vôi?
Vôi bột chủ yếu có tác dụng hút ẩm và kiềm hóa môi trường. Khi áp lực bào tử nấm trong không khí quá dày đặc trong mùa mưa dầm, chỉ dùng vôi thường không thể tiêu diệt hết bào tử nấm đang nảy mầm bám trên da tằm. Lúc này bắt buộc phải dùng chế phẩm đặc trị nấm như F3.
Xem thêm các bài viết kỹ thuật liên quan
Tài liệu tham khảo
- Nghiên cứu bệnh nấm bạch cương (Beauveria bassiana) trên tằm dâu và biện pháp phòng trừ sinh học – Viện Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương.
- Sổ tay kiểm soát dịch bệnh nấm trong chăn nuôi tằm mùa mưa – WASI Lâm Đồng.
Bài viết thuộc chuyên mục Bệnh tằm