Tằm Bị Nhặng Đẻ Trứng, Dòi Đục Kén: Cách Trị Dứt Điểm
Trả lời nhanh: Tằm bị nhặng (ruồi lằn) đẻ trứng sẽ tạo thành dòi ký sinh trong thịt, làm tằm chết nhộng đen kén hoặc thủng lỗ vỏ kén khi lên né. Cách trị dứt điểm là cho tằm ăn thuốc diệt dòi chuyên dụng (Thuốc trừ nhặng tằm TQ 2ml) ngay ở giai đoạn tuổi 4 và đầu tuổi 5. Tỷ lệ pha chuẩn: 1 ống 2ml hòa với 1 lít nước sạch, phun đều lên 5kg lá dâu ráo nước, cho ăn đúng 1 cữ vào ngày thứ 2 của tuổi 4 hoặc ngày thứ 2 của tuổi 5 để diệt ấu trùng dòi ngay khi vừa chui qua da tằm.
1. Dấu hiệu nhận biết tằm bị nhặng đẻ trứng ký sinh
Nhặng hại tằm (ruồi ký sinh) thường rình rập quanh trại nuôi vào mùa mưa ẩm hoặc thời điểm nắng ấm sau mưa. Chúng bám vào lưng tằm đẻ trứng dính chặt vào da, ấu trùng nở ra đục thủng da chui vào trong cơ thể tằm hút dịch dinh dưỡng:
Vết đốm đen hình tròn như đầu kim: Quan sát kỹ trên lưng hoặc các nốt thở đốt bụng của tằm tuổi 4, tuổi 5 thấy có chấm đen nhỏ có quầng thâm xung quanh. Đó là vết thương do ấu trùng dòi vừa đục lỗ chui vào trong thịt.
Tằm ngứa ngáy, co quắp bất thường: Khi bị ấu trùng cắn phá bên trong, tằm thường giật mình, co giật nhẹ hoặc cọ xát cơ thể vào mép lá dâu, sức ăn giảm sút.
Hậu quả khi lên né: Nếu không can thiệp thuốc, tằm vẫn kéo tơ làm kén nhưng ấu trùng dòi lớn nhanh sẽ ăn nát nhộng bên trong. Khi kén khô, dòi đục thủng đầu kén chui ra ngoài rơi xuống sàn hóa nhộng ruồi, để lại tổ kén thủng lỗ màu đen thối, thương lái trừ giá hoặc loại bỏ 100%.
Thời điểm vàng cứu đàn tằm: Thuốc chỉ diệt được dòi khi ấu trùng mới chui vào dưới da tằm trong vòng 24–48 giờ đầu. Nếu để dòi phát triển quá lớn (sau ngày thứ 4 tuổi 5), thuốc sẽ không còn tác dụng vì dòi đã ăn sâu vào nội tạng của tằm.
2. Hướng dẫn liều lượng và cách dùng thuốc trừ nhặng tằm TQ chuẩn nhãn
Thuốc trừ nhặng tằm TQ (Diệt Tằm Dĩnh - 灭蚕蝇) là dung dịch dạng ống thủy tinh 2ml. Bà con áp dụng phác đồ chuẩn theo bảng sau:
| Độ tuổi tằm | Liều lượng pha | Lượng lá dâu tương ứng | Cách cho ăn thực tế |
|---|---|---|---|
| Tằm tuổi 4 (Phòng ngừa sớm) | 1 ống (2ml) pha 1 lít nước sạch | Phun đều cho 5kg lá dâu bánh tẻ | Cho ăn 1 cữ duy nhất vào ngày thứ 2 sau khi tằm ngủ 3 dậy. |
| Tằm tuổi 5 (Giai đoạn quan trọng nhất) | 1 ống (2ml) pha 1 lít nước sạch | Phun đều cho 5kg lá dâu dày thịt | Cho ăn 1 cữ duy nhất vào ngày thứ 2 hoặc thứ 3 của tuổi 5 (khi tằm bắt đầu ăn rỗi). |
| Trường hợp nhặng bay dày đặc quanh trại | 1 ống (2ml) pha 600ml nước | Phun sương mịn trực tiếp | Phun lướt nhẹ qua lưng tằm vào ngày thứ 2 và ngày thứ 4 của tuổi 5. |
Mẹo cho ăn hiệu quả: Sau khi xịt thuốc lên lá dâu, để lá dâu trong bóng râm từ 15–20 phút cho nước bám se khô bề mặt rồi mới rải đều cho tằm ăn vào cữ mát buổi sáng. Lá dâu ráo nước giúp tằm ăn hết sạch cữ dâu mà không bị lạnh bụng.
3. 3 Lưu ý sống còn để tránh làm tằm bị ngộ độc thuốc
Thuốc trừ nhặng có hoạt tính diệt ấu trùng mạnh, bà con cần tuân thủ nghiêm ngặt 3 nguyên tắc sau:
- Tuyệt đối không tăng liều gấp đôi: Không được pha quá 1 ống 2ml cho 1 lít nước. Pha thuốc quá đặc sẽ làm tằm bị ngộ độc: đầu trương phồng, nôn mửa dịch xanh và bỏ ăn hàng loạt.
- Không cho ăn thuốc quá muộn: Ngừng sử dụng thuốc trước khi tằm chín lên né ít nhất 3–4 ngày. Tuyệt đối không cho ăn thuốc khi tằm đã chuyển sang màu vàng trong suốt (chớm chín) vì sẽ làm teo tuyến tơ, tằm không kéo được kén.
- Kết hợp chắn lưới cửa nhà nuôi: Thuốc chỉ bảo vệ tằm khi đã bị chích, biện pháp gốc rễ là căng lưới mắt nhỏ (lưới chắn côn trùng) ở toàn bộ cửa sổ, cửa chính và lỗ thông gió để nhặng xanh không thể bay vào nhà tằm đẻ trứng.
Vật tư tham khảo cho bà con
Để bảo vệ đàn tằm khỏi nhặng ký sinh và giữ kén sạch đạt chuẩn loại 1, bà con có thể tham khảo một số vật tư sau:
Thuốc trừ nhặng tằm TQ
Dung dịch 2ml đặc trị nhặng đẻ trứng, diệt sạch ấu trùng dòi ký sinh trong thịt tằm, chống thủng kén thối nhộng.
Xem chi tiết →
Vôi rắc mình tằm lớn 5C
Vôi bột hút ẩm nền nong, xua đuổi ruồi nhặng và sát trùng vết trầy xước trên da tằm trong mùa mưa ẩm.
Xem chi tiết →Đàn tằm của bà con đang bị nhặng chích, kén thủng lỗ?
Đội ngũ kỹ thuật Dâu Tằm Việt luôn đồng hành hỗ trợ chẩn đoán chính xác triệu chứng và hướng dẫn cách pha thuốc đúng cữ cho từng lứa tằm.
Liên hệ Kỹ thuật viên Dâu Tằm ViệtCâu hỏi thường gặp
Tằm ăn thuốc trừ nhặng xong có làm kén và nhả tơ bình thường không?
Nếu dùng đúng tỷ lệ 1 ống (2ml) cho 5kg lá dâu và cho ăn đúng ngày thứ 2–3 của tuổi 5, tằm phát triển hoàn toàn bình thường, nhả tơ đều và kén dày vỏ không bị ảnh hưởng chất lượng.
Nhộng tằm sau khi thu hoạch có ăn được không nếu lứa nuôi có dùng thuốc trừ nhặng?
Thuốc dùng từ đầu tuổi 5 (trước khi lên né từ 5–6 ngày) và qua quá trình tằm hóa nhộng từ 5–6 ngày nữa trên né (tổng thời gian phân giải trên 10–12 ngày) nên dư lượng thuốc đã được chuyển hóa an toàn. Tuy nhiên, nếu là kén nuôi chuyên lấy nhộng thực phẩm xuất bán ăn liền, bà con nên ưu tiên che chắn lưới cơ học để hạn chế tối đa việc dùng thuốc.
Lỡ tay pha thuốc quá liều làm tằm nôn nước xanh thì xử lý thế nào?
Bà con cần dọn sạch ngay lớp lá dâu có thuốc trên nong, mở thoáng toàn bộ cửa phòng nuôi để giải tỏa hơi thuốc, sau đó phun sương dung dịch SMART-3 hoặc thuốc giải độc tằm VN lên một ít lá dâu non sạch cho tằm ăn nhẹ để giải độc cấp cứu.
Xem thêm các bài viết kỹ thuật liên quan
Tài liệu tham khảo
- Quy trình phòng trừ ruồi nhặng ký sinh hại tằm dâu (Blepharipa zebina) – Viện Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương.
- Hướng dẫn sử dụng an toàn chế phẩm diệt ấu trùng nhặng trong chăn nuôi tằm – WASI Lâm Đồng.
Bài viết thuộc chuyên mục Bệnh tằm