Tằm chết nhộng trong kén: Nhận biết và xử lý kén ủng
Trả lời nhanh: Tằm chết nhộng làm kén bị ung thối, đen vỏ và bốc mùi hôi thối. Áp dụng ngay phương pháp soi đèn lọc kén bệnh và thông gió hạ ẩm buồng né để bảo vệ lứa kén tơ.
Tằm Chết Nhộng Trong Kén: Cách Xử Lý Kén Đen Ủng & Thối Rữa
⚡ Tóm tắt cốt lõi: Tằm chết nhộng làm kén bị ung thối, vỏ chuyển sang màu đen sẫm và bốc mùi hôi nồng nặc. Nguyên nhân gốc rễ do nhiễm bào tử nấm bạch cương/vi khuẩn từ cuối tuổi 5 nhưng phát tác trúng pha hóa nhộng, hoặc do buồng né quá ẩm (> 88%) và hầm bí. Can thiệp ngay để cứu vãn các kén xung quanh.
Nguyên nhân gốc rễ khiến tằm chết nhộng, kén đen ủng
Nhiều bà con lầm tưởng tằm đã nhả xong tơ nằm trong kén là đã "nắm chắc phần thắng". Tuy nhiên, pha biến thái từ sâu tằm sang nhộng kéo dài 48–72 giờ là giai đoạn sức đề kháng của cơ thể yếu ớt nhất:
| Tác nhân gây chết nhộng | Triệu chứng bên trong kén | Đặc điểm vỏ kén |
|---|---|---|
| nhiễm khuẩn đường ruột tiềm ẩn (tằm bủng) | Nhộng thối rữa thành nước nâu đen, bốc mùi chua thối nồng nặc | Vỏ kén ngấm dịch từ trong ra ngoài, mềm nhũn và thâm đen |
| Bào tử nấm bạch cương (Tằm vôi) | Nhộng cứng đơ như khúc gỗ, mọc lớp phấn trắng như vôi bột | Vỏ kén khô ráo nhưng lắc không kêu, tơ mất tính đàn hồi |
| Ngạt khí & Sốc ẩm buồng né (> 90%) | Nhộng ngạt thở chết tích nhiệt, thân phù nề rồi hoại tử | Kén ẩm ướt, mốc xanh mốc xám phát triển trên mặt ngoài vỏ |
Quy trình cấp cứu buồng né phát hiện kén chết nhộng
1. Soi đèn loại bỏ triệt để kén đen ung
Ban đêm tắt đèn buồng né, dùng đèn pin rọi từ phía sau khung né. Những kén có nhộng sống khỏe sẽ thấy bóng nhộng cử động thon gọn; kén có tằm chết sẽ thấy một khối đen sẫm bất động ngả màu loang lổ. Dùng kẹp nhặt riêng toàn bộ kén bệnh bỏ vào túi nilon buộc kín mang đi chôn sâu.
2. Xử lý hạ ẩm buồng né cấp tốc
Rải vôi bột 5C dày 2cm dưới sàn buồng né. Bật quạt thông gió hút khí hôi thối và hơi ẩm đẩy ra ngoài. Giữ cho không khí quanh các khung né luôn lưu thông, tuyệt đối không để buồng né bị om nhiệt và đọng sương.
3. Gỡ kén xuất bán hoặc đưa vào lò sấy ngay
Khi xuất hiện hiện tượng chết nhộng lây lan, cần kiểm tra nếu nhộng ở các kén khỏe đã bắt đầu chuyển màu vàng rơm thì tiến hành gỡ kén ngay. Giao kén ngay cho nhà máy để đưa vào lò sấy nhiệt 75–80°C tiêu diệt mầm bệnh và bảo tồn sợi tơ.
Giải pháp phòng ngừa tằm chết nhộng từ cuối tuổi 5
- Tiêu độc khử trùng nghiêm ngặt cuối tuổi 5: Trước khi tằm chín 1 ngày, rắc một lớp vôi mỏng khử trùng mặt nong nuôi để diệt sạch vi khuẩn bám trên da tằm trước khi leo né.
- Sử dụng men vi sinh tăng lực: Bổ sung phân bón sinh học hữu cơ Smart Fertilizer 2-in-1 hoặc men tiêu hóa ở cữ dâu tuổi 4 và 5 để đường ruột tằm đanh chắc, không mang mầm bệnh tiềm ẩn vào kén.
- Khử trùng né kén triệt để: Sau vụ nuôi, né tằm phải được luộc qua nước sôi hoặc phun dung dịch Cloramin B 2%, sau đó phơi nắng gắt 2–3 ngày mới cất vào kho.
- Quy trình phòng trừ bệnh tằm chết nhộng trong kén — Viện Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương.
- Nghiên cứu nguyên nhân gây thối kén và biện pháp sấy bảo quản kén giống — Trung tâm Dâu tằm tơ Lâm Đồng.
- Kinh nghiệm kiểm soát buồng né mùa mưa lũ tại huyện Lâm Hà — Dâu Tằm Việt.
Bà con cần tư vấn thêm? Để lại bình luận bên dưới hoặc liên hệ với chuyên gia Dâu Tằm Việt để được hỗ trợ kỹ thuật miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Kén chết nhộng có ươm tơ được không?
Nếu nhộng chết khô (do nấm vôi) vẫn có thể ươm được nhưng sợi tơ dễ bị đứt đoạn. Nếu nhộng chết thối rữa chảy nước đen (do vi khuẩn), chất kiềm và acid phân hủy sẽ làm mủn sợi tơ, kén tan nát trong nồi nước sôi không thể rút sợi, hoàn toàn mất giá trị.
Làm sao để biết kén bên trong có bị chết nhộng hay không mà không cần cắt vỏ kén?
Dùng đèn pin cực tím hoặc đèn led công suất cao rọi xuyên qua kén trong bóng tối, hoặc cầm kén lắc nhẹ sát tai. Nhộng sống sẽ trơn láng và kêu lách cách tròn tiếng; nhộng chết thối sẽ dính chặt vào đáy kén và không phát ra tiếng kêu, vỏ kén có thể xuất hiện các chấm đốm nâu mờ.
Bài viết thuộc chuyên mục Kỹ thuật nuôi tằm