Sốc nhiệt buồng né: xử lý kén mỏng, tằm tuột né
Trả lời nhanh: Khi buồng né nóng trên 32°C hoặc ẩm độ vượt 85% trong 48 giờ đầu, tằm có thể tuột né, còn kén dễ mỏng và đóng không đều. Bà con nên hạ nhiệt bằng thông gió gián tiếp, che nắng, giãn né và giữ nền khô; không phun nước trực tiếp lên né.
Dấu hiệu nhận biết tằm bị sốc nhiệt trong buồng né
Bà con có thể đối chiếu biểu hiện trên giàn né và chất lượng kén để nhận biết tình trạng nóng, ẩm trong buồng. Những dấu hiệu này cũng có thể xuất hiện cùng các vấn đề khác, nên cần quan sát cả điều kiện nhà tằm.
| Biểu hiện tại giàn né | Tác động đến kén tơ | Hậu quả kinh tế |
|---|---|---|
| Tằm há miệng, nhớt dãi dính né, chân giả mất bám và rớt xuống đất | Vỏ kén mỏng, nhìn thấu nhộng bên trong | Kén có thể bị xếp vào loại C hoặc kén phế |
| Tằm dồn về góc tối, mát, đè lên nhau và nhả tơ lộn xộn | Tỷ lệ kén đôi, kén ba có thể tăng trên 15% | Có thể bị trừ 15.000–25.000 đ/kg kén xuất bán |
| Tằm đóng kén nửa chừng rồi chết bên trong | Kén có thể bị đen, ủng, có dịch thấm ra vỏ và mùi hôi | Kén hư có thể không ươm tơ được |
Lưu ý: Nếu tằm rớt né hoặc kén có dấu hiệu bất thường, bà con nên kiểm tra nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng và tình trạng vệ sinh buồng né trước khi lựa chọn cách xử lý.
Cách xử lý khi nhiệt độ buồng né vượt 32°C
Khi buồng né ngột ngạt, nhiệt độ cao hoặc tằm có dấu hiệu buông chân, bà con có thể thực hiện lần lượt các bước dưới đây. Ưu tiên làm mát không gian và giữ gió lưu thông nhẹ, tránh tác động trực tiếp lên kén.
1. Làm mát mái nhà tằm, không phun trực tiếp vào né
Bà con có thể phun sương lên mái tôn hoặc trải rơm rạ để giảm nóng ở mặt trần bên ngoài buồng. Theo nội dung kỹ thuật gốc, cách này có thể giúp nhiệt độ buồng né giảm 3–4°C trong vòng 30 phút mà không làm tăng độ ẩm quanh kén. Không phun nước trực tiếp vào né.
2. Tạo luồng không khí đối lưu nhẹ
Đặt quạt hút ở vị trí thông gió trên cao để đưa khí nóng tích tụ gần trần ra ngoài. Có thể dùng quạt đối lưu nhẹ dưới sàn để không khí luân chuyển; tránh để gió thổi thẳng vào kén vì có thể làm ảnh hưởng quá trình nhả tơ.
3. Giãn né và dọn tằm rớt sàn
Kê giãn các khung né ra khoảng 20–25cm để không khí lưu thông tốt hơn. Có thể rắc một lớp vôi bột 5C mỏng dưới sàn theo hướng dẫn sử dụng sản phẩm, sau đó nhặt tằm tuột né, đưa ra khỏi khu nuôi và xử lý phù hợp.
Mẹo nhà nông: Mở cửa trên và dưới để tạo đối lưu tự nhiên, nhưng cần che nắng trực tiếp và tránh gió lùa mạnh vào giàn né.
Chuẩn bị buồng né để hạn chế sốc nhiệt vụ hè thu
Chuẩn bị nhà tằm trước đợt nắng nóng giúp bà con chủ động hơn trong thời gian tằm làm kén. Có thể kiểm tra các điểm sau:
- Chiều cao buồng né: Chiều cao từ sàn đến trần tối thiểu 3.2m; có thể làm la-phông cách nhiệt hoặc dùng túi khí chống nóng dưới mái tôn.
- Thông gió và che nắng: Bố trí cửa thông gió có rèm cản sáng, giữ ánh sáng tán xạ và tránh để nắng chiếu thẳng vào né.
- Mật độ giàn né: Dựng né nghiêng 65–70 độ, các né cách nhau tối thiểu 15–20cm để thoát nhiệt. Khi cần xử lý tình trạng nóng, có thể giãn khoảng cách giữa các khung né ra 20–25cm.
- Giữ nền khô, sạch: Theo dõi nền buồng né, dọn tằm rớt và chất thải; giữ khu vực thông thoáng để hạn chế ẩm và mùi tích tụ.
- Chăm sóc cây dâu: Vào giai đoạn tằm tuổi 4 và tuổi 5, cần chuẩn bị nguồn lá dâu phù hợp. Phân bón lá dùng cho cây dâu theo hướng dẫn trên nhãn, không bón trực tiếp cho tằm.
Sai lầm cần tránh: Không quạt thốc thẳng vào mặt né, không phun sương trực tiếp lên kén và không dùng phân bón cho cây dâu như thức ăn hay thuốc xử lý tằm.
Vật tư tham khảo cho bà con
Để xử lý hiệu quả và hạn chế rủi ro cho lứa tằm, bà con có thể tham khảo một số vật tư kỹ thuật phù hợp sau:
Vôi rắc mình tằm lớn 5C
Có thể tham khảo để giữ vệ sinh khu vực nuôi; dùng đúng vị trí và hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
Xem chi tiết →
Phân bón lá Smart Fertilizer
Dùng cho cây dâu theo hướng dẫn trên nhãn để hỗ trợ chăm sóc nguồn lá trước khi cho tằm ăn.
Xem chi tiết →Bà con đang gặp khó khăn trong vụ nuôi?
Đội ngũ kỹ thuật Dâu Tằm Việt luôn đồng hành hỗ trợ chẩn đoán bệnh tằm khẩn cấp và hướng dẫn liều lượng theo thực tế từng lứa.
Liên hệ Kỹ thuật viên Dâu Tằm ViệtCâu hỏi thường gặp
Có nên dùng máy lạnh cho buồng né không?
Với nhà nuôi có điều kiện phù hợp, có thể tham khảo mức nhiệt 26–27°C. Cần theo dõi độ ẩm, tránh để xuống dưới 65% vì có thể làm tơ khô, giòn. Với hộ gia đình, thông gió kết hợp làm mát mái là lựa chọn có thể cân nhắc.
Kén mỏng vỏ do nóng có bán được không?
Kén mỏng có thể bị phân loại thấp hơn; nội dung gốc ghi nhận giá có thể chỉ bằng 40–50% giá kén loại 1. Giá thực tế tùy chất lượng kén và nơi thu mua.
Có phun sương trực tiếp vào giàn né để hạ nhiệt được không?
Không nên phun trực tiếp vào né. Bà con có thể làm mát mái bên ngoài và tăng thông gió nhẹ để hạn chế làm ẩm khu vực kén.
Khoảng cách giữa các né nên để bao nhiêu?
Khi bố trí giàn né, khoảng cách tối thiểu được nêu là 15–20cm. Nếu cần giãn né khi buồng nóng, có thể kê các khung cách nhau 20–25cm.
Xem thêm bài viết liên quan
Tài liệu tham khảo
- Tiêu chuẩn vi khí hậu buồng né tằm tơ vùng Tây Nguyên — Viện Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương.
- Kỹ thuật hạ nhiệt chuồng trại nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu — Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng.
- Thực tiễn quản lý giàn né vụ hè tại HTX Dâu Tằm Đam B'ri, Bảo Lộc — Dâu Tằm Việt.
Bài viết thuộc chuyên mục Kỹ thuật nuôi tằm