Tằm bị bệnh do nuôi quá dày: Khoảng cách chuẩn và kỹ thuật san nong

Vì sao mật độ nuôi ảnh hưởng đến sức khỏe đàn tằm?

Tằm cần không gian để di chuyển, ăn và lột xác. Khi nuôi quá dày, tằm dễ bị chồng chất, thiếu thông thoáng và cạnh tranh thức ăn; con yếu có thể ăn kém, chậm lớn và phát triển không đồng đều.

Không gian chật cũng khiến tằm khó tránh nhau khi lột xác, làm tăng nguy cơ tổn thương. Mật độ cao không tự sinh ra virus hay vi khuẩn, nhưng có thể làm đàn tằm suy yếu và tạo điều kiện để bệnh lây lan nhanh hơn nếu mầm bệnh xuất hiện.

Chị Trần Thị Lan ở xã Lộc Châu, thành phố Bảo Lộc từng nuôi gần gấp đôi số tằm dự kiến trên mỗi khay để tận dụng diện tích. Sau tuần đầu tằm ăn khỏe, đàn tằm bắt đầu bò dạt ra mép, có con nằm bẹp, chậm lớn và chết rải rác. Khi san thưa, số tằm còn lại khỏe hơn. Trường hợp này cho thấy cần tính diện tích khay phù hợp ngay từ đầu vụ.

Mật độ nuôi tham khảo theo từng tuổi tằm

Mật độ cần giảm dần khi tằm lớn lên, đồng thời diện tích khay cần tăng. Bảng dưới đây giữ các mức tham khảo trong nội dung gốc; bà con nên căn cứ thêm vào giống tằm, điều kiện nhà nuôi và tình trạng thực tế của đàn.

Dấu hiệu đàn tằm đang nuôi quá dày

• Tằm bò dạt ra mép khay: Nhiều con chen ở rìa hoặc bò lên lá, có thể là dấu hiệu khay chật hoặc điều kiện trong khay không phù hợp.
• Tằm lớn nhỏ không đều: Một số con có thể bị cạnh tranh thức ăn hoặc bị tằm khác chèn ép.
• Lột xác khó khăn: Có tằm lột dở hoặc cơ thể bị tổn thương; cần kiểm tra mật độ và điều kiện chăm sóc.
• Số tằm chết tăng dần: Theo dõi, ghi lại số tằm chết mỗi ngày ở từng khay. Nếu số chết tiếp tục tăng dù đã điều chỉnh mật độ, cần xem xét thêm nguyên nhân bệnh hoặc môi trường, không nên chỉ quy kết do khay chật.

Cách xử lý khi khay tằm quá dày

San thưa và tăng diện tích khay

Chia đàn sang thêm khay; thao tác nhẹ nhàng để hạn chế làm tằm bị tổn thương. Có thể tách riêng những con yếu, nhỏ để tiện theo dõi.

Cải thiện độ thông thoáng

Tăng lưu thông không khí trong khu nuôi; nếu nhiệt độ cao, điều chỉnh môi trường phù hợp. Vệ sinh khay và thay phân khi cần.

Loại bỏ tằm chết, kiểm tra tằm yếu

Thu gom tằm chết, vệ sinh khay và theo dõi những con có dấu hiệu bất thường. Tránh cho ăn lá còn ướt để hạn chế làm tăng độ ẩm trong khay.

Theo dõi sau khi san thưa

Quan sát trong 1–2 ngày xem tằm có ăn trở lại bình thường không. Nếu tằm chết không giảm hoặc xuất hiện thêm dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân bệnh và điều kiện nuôi.

Chủ động phòng quá tải khay ngay từ đầu vụ

Không nên đợi đến khi tằm chồng chất mới chuẩn bị thêm khay. Hãy ước tính số lượng tằm, dự kiến diện tích cần dùng theo từng tuổi và chuẩn bị khay dự phòng trước khi đàn tằm lớn.

• Tính diện tích khay cần thiết theo số lượng tằm và mật độ tham khảo ở từng tuổi.
• Ghi lại thời điểm lột xác để chủ động san thưa sau mỗi lần lột xác.
• Kết hợp san thưa với vệ sinh khay, thay phân và loại bỏ tằm chết.
• Nếu sử dụng khay nhiều tầng, bố trí để các tầng thông thoáng và dễ chăm sóc.
• Điều chỉnh mật độ theo tình trạng thực tế của đàn, không chỉ dựa vào diện tích sàn.

Nuôi đúng mật độ giúp việc cho ăn, vệ sinh và theo dõi đàn tằm thuận tiện hơn; đồng thời hạn chế tình trạng chồng chất và cạnh tranh thức ăn.