Nuôi tằm có lãi không? Cách tính chi phí và lợi nhuận

Trước khi tính, hãy phân biệt doanh thu và tiền còn lại

Doanh thu là tiền bán kén trước khi trừ chi phí:

Doanh thu = khối lượng kén bán được × giá bán thực nhận mỗi kilôgam

Ví dụ phép tính: 100 kg × 190.000 đồng/kg = 19 triệu đồng doanh thu. Hãy thay bằng khối lượng và giá ghi trên phiếu cân, chứng từ của hộ.

Sau doanh thu, nên tính ít nhất hai mức kết quả:

• Tiền còn lại sau các khoản chi trực tiếp đã ghi: doanh thu trừ các khoản đã thực trả cho lứa đó, như giống tằm, vật tư vệ sinh, thuốc hoặc chế phẩm phòng bệnh phù hợp, thuê người hái lá và vận chuyển.
• Kết quả sau toàn bộ chi phí đã tính: doanh thu trừ cả chi phí trực tiếp lẫn những nguồn lực khác được định giá, như lá dâu tự trồng, công lao động của người nhà, khấu hao nhà nuôi và dụng cụ.

Ghi đủ chi phí cho từng lứa

Hãy ghi chi phí ngay trong hoặc sau mỗi lứa, thay vì ước lượng lại vào cuối vụ. Có thể chia sổ thành các nhóm sau.

Khoản thay đổi theo lứa

Ghi tiền giống, vật tư vệ sinh/phòng bệnh, thuê công, điện nước, vận chuyển, đóng gói và khoản thu mua khấu trừ (nếu có). Nếu gia đình tự làm, ghi số giờ công để có thể tính đủ chi phí.

Lá dâu và lao động gia đình

Lá dâu tự trồng vẫn dùng đất, phân bón, nước và công chăm sóc/thu hoạch. Ghi chi phí hoặc khối lượng lá, giờ công; khoản nào chưa định giá thì đánh dấu “chưa định giá”.

Ghi giờ/ngày công của người nhà nếu muốn so sánh hiệu quả với công việc khác; đơn giá quy ước là cách tính nội bộ, không phải chuẩn bắt buộc.

Vốn ban đầu, hao hụt và khoản chưa rõ

Nhà nuôi, nong, né và dụng cụ dùng qua nhiều lứa. Nếu tính bình quân, hãy phân bổ khoản đầu tư theo thời gian hoặc số lứa sử dụng và ghi lại cách tính.

Ghi cả kén lỗi, kén bị loại và chi phí sự cố. Khoản chưa rõ để riêng, không điền số đoán như dữ liệu thật.

Bảng tự tính hiệu quả một lứa

Sao chép bảng dưới đây vào sổ hoặc bảng tính, rồi điền số thực tế của gia đình:

Một số mô hình địa phương: đọc số liệu cùng điều kiện đi kèm

Theo thông tin thực tế do người vận hành DauTamViet cung cấp, một năm thường nuôi 7–8 lứa, đạt khoảng 50–70 kg kén/lứa trên 1.000 m². Nhân hai khoảng này cho sản lượng ước tính 350–560 kg/năm trên diện tích đó. Đây là kinh nghiệm nội bộ, không phải định mức chung; hãy thay bằng số cân của hộ mình.

UBND xã Quảng Sơn đăng ngày 23/01/2026 một trường hợp hộ có 0,5 ha dâu: chi phí 3,5–4 triệu đồng/lứa cho giống và một số vật tư, thuê công hái lá; sản lượng 80–120 kg kén; giá khoảng 200.000 đồng/kg tùy thời điểm. Bài ghi “thu nhập sau chi phí” 12–20 triệu đồng/lứa.

Tính từ số liệu bài đăng, doanh thu gộp suy ra khoảng 16–24 triệu đồng/lứa. Giá không phải mức hiện hành; nguồn cũng không nêu rõ đã tính lá dâu, công gia đình hay khấu hao chưa. Đây là ví dụ địa phương, không phải cam kết hay dự toán chung. Nguồn: UBND xã Quảng Sơn

Trung tâm Khuyến nông Lào Cai báo cáo mô hình năm 2025 đạt 22 tấn lá/ha/năm ở vườn dâu năm hai, lãi thuần tăng trên 15 triệu đồng/ha/năm. Mô hình nuôi tằm đạt 1.860 kg/120 vòng; bài ghi giá 180.000 đồng/kg, thu nhập cao hơn 17,28 triệu đồng và hiệu quả cao hơn 15,9%. Tuy vậy, 156 kg chênh sản lượng × 180.000 đồng = 28,08 triệu đồng doanh thu gộp; nguồn không giải thích khoản “thu nhập” chênh lệch. Mô hình còn được hỗ trợ 70% giống, vật tư, nên không xem đây là lãi ròng hay dự toán hộ tự đầu tư. Nguồn: Khuyến nông Việt Nam

Khuyến nông Đắk Nông ghi nhận năm 2021 một hộ thu khoảng 45 kg/hộp sau 20 ngày; một số hộ trong tổ hợp tác đạt 60–70 kg/hộp. Không quy đổi sang năng suất trên diện tích nếu chưa biết lượng giống. Giá trong bài là số liệu cũ, không phải giá hiện tại. Nguồn: Khuyến nông Đắk Nông

Trung tâm dịch vụ công xã Liên Sơn Lắk (2022) ghi nhận một hộ có hơn 1 ha dâu, nuôi 6 lứa và 54 hộp/năm, mỗi hộp thu 50–55 kg. Đây là ví dụ riêng, không phải định mức chung; bài không kèm bảng hạch toán chi tiết. Nguồn: xã Liên Sơn Lắk

Để hiểu thêm các khâu ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng kén, xem kỹ thuật nuôi tằm cơ bản, cách hái và bảo quản lá dâu và thời điểm gỡ kén, phân loại kén. Các bài kỹ thuật giúp tham khảo quy trình; hiệu quả kinh tế vẫn cần tính bằng dữ liệu thực tế tại hộ.

Kết luận

Muốn biết nuôi tằm lãi bao nhiêu, hãy bắt đầu từ phiếu cân và giá thực nhận, sau đó ghi các khoản chi theo từng lứa. Tách tiền còn lại sau chi trực tiếp khỏi kết quả đã tính cả công, lá dâu và vốn dụng cụ; ghi rõ khoản nào còn thiếu. Sau vài lứa có sổ theo dõi nhất quán, gia đình sẽ có cơ sở thực tế hơn để điều chỉnh quy mô và dự toán.