Nhân giống cây dâu: tự chủ nguồn giống, tiết kiệm chi phí cho nhà nông

Vì sao nên tự nhân giống cây dâu?

Tự nhân giống giúp bà con chủ động nguồn cây con, giảm chi phí mua giống và chủ động thời vụ trồng. Khi cần mở rộng vườn, bổ sung cây chết hay trồng thay thế, bà con có sẵn cây con từ vườn nhà mà không phụ thuộc thị trường giống. Đây là cách tiết kiệm và bền vững cho các hộ nuôi tằm.

Hơn nữa, nhân giống từ chính cây mẹ tốt trong vườn giúp giữ nguyên những đặc tính quý như lá tốt, năng suất cao, kháng sâu bệnh. Nếu chọn đúng cây mẹ khỏe mạnh, cây con sẽ thừa hưởng chất lượng đó. Việc tự nhân giống không hề phức tạp nếu nắm vững cơ bản về chọn giống, xử lý hom và chăm sóc cây con.

Chọn cây mẹ và thời điểm nhân giống

Chọn cây mẹ là bước quan trọng quyết định chất lượng cây con. Nên chọn cây mẹ khỏe mạnh, sinh trưởng tốt, lá to dày, ít sâu bệnh, cho năng suất cao. Tránh lấy cành từ cây già yếu, cây mang bệnh vì cây con sẽ yếu và dễ mang mầm bệnh.

Thời điểm nhân giống hiệu quả nhất là đầu mùa mưa hoặc khi đất đủ ẩm. Ở vùng Lâm Đồng thường chọn đầu vụ mưa vì độ ẩm giúp hom dễ ra rễ, tỉ lệ sống cao. Tránh giâm cành vào mùa khô hạn hoặc quá nóng vì hom dễ mất nước, khó bén rễ.

Hướng dẫn nhân giống cây dâu bằng giâm cành

Giâm cành là phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất để nhân giống cây dâu. Dưới đây là các bước thực hiện chi tiết.

Bước 1 — Cắt hom cành: Từ cành bánh tẻ của cây mẹ, cắt thành từng hom dài khoảng 15–20cm, có từ 2–3 mắt. Đường cắt ở dưới mắt cuối cắt vát để tăng diện tích tiếp xúc, giúp hom dễ ra rễ.

Bước 2 — Xử lý hom trước khi giâm: Bó hom thành các túm nhỏ, có thể nhúng gốc hom vào dung dịch kích thích ra rễ theo khuyến cáo để tăng tỉ lệ ra rễ, đặc biệt với giống khó ra rễ. Để hom héo nhẹ phần gốc trước khi giâm cũng giúp kích thích ra rễ.

Bước 3 — Giâm hom vào đất: Giâm hom vào luống ươm hoặc bầu đất tơi xốp, đủ ẩm, thoát nước tốt. Cắm hom nghiêng hoặc thẳng, phần 1–2 mắt nằm dưới đất, phần trên nổi lên khỏi mặt đất.

Bước 4 — Chăm sóc trong vườn ươm: Giữ ẩm cho đất luôn tơi xốp, không ngập úng. Che chắn bớt nắng gắt giai đoạn đầu, tưới thường xuyên nhưng không quá dư. Khi hom ra lá non và đủ cứng cáp thì chuyển ra trồng vườn chính.

Nhân giống cây dâu bằng chiết cành

Ngoài giâm cành, chiết cành là phương pháp khác giúp có cây con to nhanh hơn khi cần. Nguyên lý là khoanh vỏ một đoạn cành trên cây mẹ, bọc đất/cơ chất quanh đoạn khoanh để kích thích ra rễ, sau khi có rễ thì cắt rời trồng thành cây con. Cây chiết thường lớn nhanh vì đã phát triển bộ rễ và thân tương đối.

Chiết cành phù hợp khi cần số lượng ít nhưng cây con chất lượng tốt, hoặc với giống khó giâm cành. Nhược điểm là phương pháp này tốn công hơn và mỗi cành chỉ tạo được một số ít cây con, không phù hợp để nhân số lượng lớn. Tùy nhu cầu mà bà con chọn giâm cành (nhiều, rẻ) hay chiết cành (ít, cây to nhanh).

Chăm sóc cây con trong vườn ươm

Cây con trong vườn ươm cần được chăm sóc cẩn thận để đạt tỉ lệ sống và chất lượng tốt trước khi trồng ra vườn chính. Giữ đất tơi xốp, đủ ẩm nhưng thoát nước tốt để hom ra rễ mà không bị thối. Thời gian đầu cần che bớt nắng gắt, sau đó giảm dần che để cây quen dần với nắng.

Bón lót nhẹ hữu cơ hoai hoặc phân vi sinh để cây con có dinh dưỡng. Phòng trừ sâu bệnh hại cây con như bọ, sâu cuốn lá ở vườn ươm. Loại bỏ cây yếu, bệnh để không lây lan. Khi cây con đạt chiều cao và độ cứng cáp phù hợp (thường sau vài tháng), tiến hành trồng ra vườn chính đúng kỹ thuật.

Những sai lầm thường gặp khi tự nhân giống

Nhiều hộ làm đúng các bước nhưng vẫn thất bại vì mắc vài lỗi cơ bản. Dưới đây là những sai lầm phổ biến cần tránh.

• Lấy cành từ cây mẹ già yếu, bệnh: Cây con kém sức sống, dễ mang mầm bệnh theo.
• Giâm vào mùa khô nóng: Hom mất nước nhanh, khó bén rễ, tỉ lệ sống thấp.
• Để đất ươm quá ẩm hoặc ngập úng: Gốc hom dễ thối, nấm bệnh phát triển.
• Không che nắng giai đoạn đầu: Lá non bị cháy, hom kiệt sức trước khi ra rễ.

Kết luận

Nhân giống cây dâu bằng giâm cành hoặc chiết cành giúp giữ đặc tính cây mẹ tốt và tiết kiệm chi phí đáng kể. Bà con hãy chọn cây mẹ khỏe, xử lý hom đúng cách và chăm vườn ươm kỹ để có cây con khỏe mạnh, sẵn sàng cho vườn dâu năng suất cao.