Bệnh Tằm Mùa Mưa: Nhận Biết 4 Bệnh Nguy Hiểm Và Cách Phòng Trị

Vì sao bệnh tằm mùa mưa lại bùng phát dữ dội?

Điều kiện sinh lý tối ưu cho tằm là ẩm độ 65-85%. Vào mùa mưa, ẩm độ thường vọt lên 85-90%, thậm chí gần bão hòa. Ở môi trường ẩm quá cao, tằm khó điều tiết nước trong cơ thể, quá trình lột xác gặp trục trặc và sức đề kháng suy giảm rõ rệt.

Quan trọng hơn, môi trường ẩm ướt chính là "vườn ươm" cho nấm mốc và vi khuẩn. Bào tử nấm bám trên da tằm, gặp ẩm cao là nảy mầm và chui vào cơ thể. Vi khuẩn nhân lên nhanh trong khay ẩm, phân tằm ứ đọng lên men. Đây là lý do vì sao quản lý độ ẩm mùa mưa là ưu tiên hàng đầu của mọi trại tằm.

Thời điểm nguy hiểm nhất là sau vài ngày mưa dầm liên tiếp, khi nền chuồng chưa kịp khô và lá dâu hái về còn đọng nhiều nước. Lúc này nhiệt độ lẫn ẩm độ đều không ổn định, dễ khiến tằm bị stress kép.

Bốn bệnh tằm mùa mưa bà con cần nhớ mặt

Mỗi nhóm bệnh có dấu hiệu nhận biết riêng bằng mắt thường. Nắm đúng "mặt mũi" từng bệnh giúp bà con xử lý đúng hướng, tránh lãng phí thuốc và công sức.

1. Bệnh tằm vôi (nấm trắng, bạch cương) do nấm Beauveria bassiana gây ra. Tằm nhiễm nấm xuất hiện đốm đen trên da, ăn kém, sau đó cứng đơ và chết ở tư thế cong queo. Trên da mọc lớp mốc trắng phủ đầy như bột vôi. Bệnh lây rất nhanh khi ẩm cao.

2. Bệnh tằm bủng (thối nhũn đường ruột) do vi khuẩn xâm nhập qua đường ruột hoặc vết thương. Tằm phân loãng, nôn dịch, mình mềm nhũn và thối rữa nhanh. Thường kèm theo lá dâu ướt hoặc khay bẩn.

3. Bệnh tằm mủ (NPV) là bệnh virus nguy hiểm. Da tằm căng bóng, thân mọng nước, tằm bò lung tung lên mép nong rồi vỡ ra dịch đục trắng sữa. Bệnh này không có thuốc chữa, chỉ có thể phòng.

4. Bệnh do mốc, nấm men trên lá dâu. Lá dâu để ẩm lâu bị mốc, tằm ăn phải bị rối loạn tiêu hóa, chậm lớn và dễ mắc thêm bệnh khác.

Quản lý trại tằm mùa mưa: 4 việc phải làm mỗi ngày

Chủ động phòng bệnh từ đầu vụ giúp trại giảm rủi ro rất lớn, thay vì chờ tằm bệnh mới đối phó. Dưới đây là 4 nhóm việc bà con cần duy trì đều đặn trong suốt mùa mưa.

1. Giữ trại khô ráo, chống ẩm thấm. Kiểm tra mái che, nền, vách để tránh nước mưa thấm vào khu nuôi. Lót cao khay nuôi khỏi nền ẩm, dọn sạch nước đọng quanh trại. Ban ngày mở cửa thông gió khi trời ngớt mưa để hút bớt ẩm.

2. Để ráo lá dâu trước khi cho ăn. Lá dâu hái mùa mưa thường ướt. Trải lá ra chỗ thoáng cho bốc hơi nước trước khi cho tằm ăn. Tuyệt đối không cho tằm ăn lá còn đẫm nước mưa. Không để lá quá lâu trong bao kín nơi nắng nóng vì sẽ bị hầm, lên men, mang thêm mầm bệnh vào ruột tằm.

3. Giảm mật độ và tăng thông thoáng khay. Ẩm cao thì cần giảm mật độ tằm trong khay để không khí lưu thông tốt hơn. Tãi thưa tằm, giữ khoảng cách giữa các khay, xếp khay không quá sát nhau.

4. Vệ sinh khay và quây thường xuyên. Mùa mưa, phân tằm và lá thừa ứ ẩm nhanh phát sinh vi khuẩn nấm. Thay phân, nhặt lá thừa, xác tằm chết thường xuyên hơn bình thường. Rắc vôi bột mỏng lên nền khay để hút ẩm và diệt khuẩn.

Xử lý khi tằm đã nhiễm bệnh: 4 bước tại chuồng

Khi phát hiện tằm có dấu hiệu bệnh, bà con cần hành động ngay theo 4 bước sau để hạn chế lây lan.

Bước 1: Cách ly và loại bỏ tằm bệnh. Gắp bỏ ngay tằm có đốm đen, cứng đơ hoặc mềm nhũn ra khỏi khay. Cho vào thùng vôi bột để diệt nấm vi khuẩn. Không vứt xác tằm bệnh ra đất vườn gần trại vì bào tử sẽ phát tán trở lại.

Bước 2: Khử khuẩn, hút ẩm khay. Rắc vôi bột xung quanh khay, thay phân sạch, lau khô bề mặt. Giảm ẩm bằng cách tăng thông thoáng và dùng vật liệu hút ẩm an toàn quanh khu nuôi nếu cần.

Bước 3: Điều chỉnh chế độ ăn và môi trường. Cho tằm ăn lá tươi, khô ráo, chia bữa nhỏ. Giữ nhiệt ẩm trong khoảng phù hợp từng tuổi, giảm mật độ để tránh tằm yếu thêm.

Bước 4: Theo dõi và báo cán bộ kỹ thuật nếu bệnh lan. Quan sát 2-3 ngày. Nếu số tằm chết vẫn tăng hoặc lan sang khay khác, cần liên hệ cán bộ khuyến nông địa phương để được hướng dẫn. Có thể phải hủy bỏ lứa tằm nặng để bảo vệ trại.

Phòng bệnh chủ động từ đầu vụ: Chuẩn bị trước mùa mưa

Chủ động phòng bệnh trước khi mùa mưa đến giúp trại giảm rủi ro rất lớn. Chuẩn bị cơ sở vật chất và quy trình đúng là chìa khóa.

1. Kiểm tra và sửa chữa chuồng trước mùa mưa. Vá mái dột, nâng cao nền, làm rãnh thoát nước quanh trại. Đảm bảo khu nuôi không bị nước mưa thấm vào khu vực khay tằm.

2. Chuẩn bị vôi bột và dụng cụ khử trùng. Dự trữ vôi bột, thuốc sát trùng an toàn cho trại tằm. Trang bị nhiệt kế - ẩm kế để giám sát môi trường thường xuyên. Vôi bột là vật liệu rẻ tiền, dễ dùng và có hiệu quả với nhiều mầm bệnh.

3. Lên lịch vệ sinh dày hơn trong mùa mưa. Điều chỉnh lịch thay phân, vệ sinh khay và quây dày hơn so với mùa nắng. Kiểm tra lá trước khi cho ăn kỹ hơn.

4. Bổ sung dinh dưỡng đường ruột cho tằm. Khi thời tiết ẩm kéo dài, tằm dễ bị rối loạn tiêu hóa. Bổ sung chế phẩm hỗ trợ hệ tiêu hóa giúp tằm ăn khỏe, phân khô ráo, hạn chế bệnh đường ruột.

Kết luận

Bà con giữ trại khô ráo, thông thoáng, để ráo lá trước khi cho ăn, giảm mật độ và vệ sinh khay thường xuyên để hạn chế nấm, vi khuẩn và virus gây bệnh mùa mưa. Chủ động phòng ngay từ đầu vụ sẽ giúp đàn tằm khỏe hơn khi độ ẩm lên cao. Phòng bệnh luôn rẻ hơn và hiệu quả hơn chữa bệnh, đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm kéo dài.

• 7 biện pháp phòng bệnh tằm mùa mưaHướng dẫn các biện pháp phòng bệnh chủ động trong mùa mưa
• 10 dấu hiệu nhận biết tằm bị bệnh sớmPhát hiện sớm để xử lý kịp thời, giảm thiệt hại
• Phân biệt các bệnh thường gặp ở tằmHướng dẫn nhận biết nhanh các bệnh tằm phổ biến
• Cách xử lý khi phát hiện tằm bị bệnhQuy trình xử lý khẩn cấp tại chuồng trại